Waterregte of Rassebeleid?

Oorspronklik berig deur Maroela Media – herskryf en gepubliseer met erkenning deur Vryheid Media.

’n Eenvoudige administratiewe aansoek oor die oordrag van waterregte het ontaard in ’n prinsipiële stryd tussen rasgebaseerde beleid en die oppergesag van die reg.

AfriForum het bevestig dat hul regspan appèl aangeteken het teen die Departement van Water en Sanitasie (DWS) se besluit om die oordrag van besproeiingswaterregte van ’n swart boer na ’n wit boer te verwerp. Volgens die departement bots so ’n oordrag met hul transformasiedoelwitte — en dus is dit afgekeur.

Maar die implikasies van dié besluit strek veel verder as net die twee betrokke boere. Volgens Marais de Vaal, AfriForum se omgewingsregraadgewer, is die wetlike vereistes van die Nasionale Waterwet, sowel as regsuitspraak van die hoogste howe, hier heeltemal geïgnoreer.

“Wanneer ras bo alle ander faktore geplaas word, word die fundamentele beginsel van gelykheid voor die reg verraai,” sê De Vaal.

Die departement het volgens AfriForum versuim om belangrike aspekte in ag te neem wat normaalweg die kern van so ’n besluit vorm: die doelmatigheid van watergebruik, die sosio-ekonomiese voordele vir omliggende gemeenskappe, en die impak op bestaande waterverbruikers. Ook die beleggings wat reeds gemaak is, speel geen rol nie — bloot omdat die ontvanger van die regte nie die “regte kleur” is nie.

Die Reg en die Regverdige

AfriForum voer aan dat hierdie voorval deel is van ’n groter patroon van onwettige transformasiedruk vanuit die staat. Ironies genoeg, sê De Vaal, is dit nou die swart boer wat verhinder word om vrylik oor sy eiendom en regte te beskik, alles in die naam van transformasie.

Francois Rossouw van Saai sluit aan by dié kritiek. Hy wys daarop dat die DWS se eng interpretasie van transformasie nie help om historiese ongelykhede reg te stel nie, maar eerder plaaslike ekonomiese groei en werkskepping kelder.

“Wanneer ’n boer se vermoë om werk te skep en ’n plaaslike waardeketting te ontwikkel tweede geplaas word ná ras, verloor almal.”

Die burgerregteorganisasie se stryd teen rasgebaseerde waterbeleid is nie nuut nie. In die afgelope twee jaar het hulle verskeie aksies geloods teen wat hulle beskou as ongrondwetlike ingrypings:

• ’n Onregverdige rasvoorwaarde vir tydelike waterreg-oordragte is suksesvol gestuit.
• ’n Aanlyn platform wat slegs aansoeke van breedgebaseerde swart ekonomiese bemagtigingskandidate verwerk, is aan die kaak gestel.
• Die organisasie het gewaarsku teen wetswysigings wat transformasievereistes wettig wil afdwing.
• Daar is teen voorstelle geprotesteer om waterregte onder rassige kwotas en ontspanningsgebruik te plaas, met beide regulasies wat later teruggetrek is.

’n Oproep tot Waaksaamheid

AfriForum moedig die publiek aan om alle voorvalle van diskriminasie in die toekenning van waterregte aan te meld. Volgens De Vaal gaan dit nie oor wedersydse bevoordeling of voorkeur nie, maar oor die beginsel dat alle burgers gelyk is voor die wet.

Ons mening

In ’n land waar water die verskil beteken tussen groei en ondergang, word die manier waarop dit toegeken en beperk word, ’n morele barometer van ons samelewing. Wanneer ras bo reg geplaas word, wanneer ideologie bo doeltreffendheid verkies word, en wanneer individuele vryheid opgeoffer word op die altaar van sogenaamde transformasie, dan het ons as volk rede tot kommer.

Want ’n beleid wat met blindheid dwing, is niks anders as ’n nuwe vorm van onreg nie.

Miskien is dit tyd dat ons weer vra:
Is transformasie sonder geregtigheid, ooit ware vooruitgang?